Het NSW Rangschikkingsbesluit gewijzigd

Geplaatst op 06 januari 2021

Het gewijzigd rangschikkingsbesluit NSW is op 11 september 2020 gepubliceerd. Hiermee is een einde gekomen aan een grondige evaluatie van de Natuurschoonwet. De Natuurschoonwet is, nog steeds een prima instrument om het bezit en behoud van landgoederen te faciliteren door met name fiscale maatregelen. Het Rangschikkingsbesluit bevat de voorwaarden waaraan landgoederen moeten voldoen om te kunnen worden aangemerkt als een NSW-landgoed. In dit artikel gaan we in op de wijzigingen in het Rangschikkingsbesluit. Op onderdelen zijn deze nog niet helemaal uitgekristalliseerd.

Het nieuwe rangschikkingsbesluit kent een aantal verruimingen, een aantal aanscherpingen en een aantal gemiste kansen. De aanscherpingen betreffen onder andere zogenaamde aanleuners en golfbanen, aanscherpingen die al langer aangekondigd weden. Ten opzichte van de laatst bekende conceptversie kent het uiteindelijke rangschikkingsbesluit geen grote verassingen meer. Naast de wijziging van het Rangschikkingsbesluit is tevens de wijzigingswet Natuurschoonwet, het openstellingsbesluit en de lijst van natuurtypen die binnen het rangschikkingsbesluit van belang.

Verruimingen

  • Buitenplaatsen met een tot 1900 te herleiden tuinaanleg worden nu rangschikbaar, dat was 1850. Hierdoor kunnen meer buitenplaatsen gebruik maken van de mogelijkheden die de NSW biedt.
  • Nieuwe mogelijkheden tot het omzomen van agrarische grond met natuur, van belang in gebieden waar omzoming met houtopstanden minder wenselijk is, wordt mogelijk. Dit biedt meer flexibiliteit bij omzoming.
  • De lijst van te rangschikken types gerealiseerde natuur wordt in lijn gebracht met de Index Natuur en Landschap die binnen provinciale regelgeving al bestaat; Naast administratieve lastenverlichting biedt dit per saldo een uitbreiding van de soorten te rangschikken gerealiseerde natuurtypes.
  • De formulering waarmee kleinschalige kampeerterreinen kunnen worden gerangschikt – grofweg een per 25 hectare – is aangepast. Hiermee is geen inhoudelijke wijziging beoogd, maar het maakt voorheen noodzakelijk administratief geknutsel met rangschikkingsaanvragen om kampeerterreinen onder de NSW te krijgen overbodig.
  • In de toelichting van het Rangschikkingsbesluit valt te lezen ‘Het Rangschikkingsbesluit biedt veel ruimte om economische dragers op landgoederen toe te staan’. Of dit ook echt gebeurt komt aan op de uitvoering in de praktijk.

Aanscherpingen

  • Aanleun- en samenwerklandgoederen kleiner dan 1 hectare kunnen voortaan alleen nog maar rangschikken als ze vruchtgebruiker zijn of erfpachter; in volle eigendom afgesplitste aanleuners en samenwerkers onder de 1 hectare raken dus in de toekomst hun status kwijt.
  • Aanleun- en samenwerklandgoederen tussen de 1 en 5 hectare kunnen voortaan alleen nog maar rangschikken als ze 50% bos of natuur hebben. Het maakt hierbij niet uit of het een erfpachter, vruchtgebruiker of volle eigenaar is.
  • Golfbanen moeten straks uit 50% bos of natuur bestaan, in plaats van uit 30% bos of natuur zoals nu het geval is.
  • Natuureenheden (ook op golfbanen) moeten straks minimaal 0,5 hectare groot zijn. Dit laatste miskent mijns inziens de meerwaarde van kleine natuurstapstenen en poelen. De eerder voorgestelde minimale natuurbreedte van 30 meter is van tafel gehaald.
  • Tevens worden de rangschikkingsmogelijkheden van buitenplaatsen kleiner dan 5 hectare ingeperkt door aan opstallen op buitenplaatsen de eisen op te leggen die ook aan opstallen van aanleuners en samenwerkers worden opgelegd. Het ministerie verdedigt deze inperking met de stelling het een omissie uit het verleden herstelt, maar deze omissie is nergens in een beleidsdocument eerder vermeld.
  • Opstallen die voorheen rangschikbaar waren (ouder dan 1950 of functioneel) kunnen (door een wijziging van artikel 4) alsnog worden onttrokken omdat het gebruik ervan inbreuk zou maken op het natuurschoon.
  • Het voortijdig rangschikken van natuur (op basis van een bos op een beplantingsplan en voorheen met natuur-op-een-inrichtingsplan), is verleden tijd. Natuur kan nu pas worden gerangschikt als het al is gerealiseerd én minimaal in eenheden die 0,5 hectare groot zijn.

Overgangsbepaling in NSW wijzigingswet

Met de wijziging van het Rangschikkingsbesluit gaat een overgangsperiode gepaard van 10 jaar na inwerkingtreding daarvan. Deze overgangsperiode geldt voor landgoederen die al gerangschikt waren vóór de inwerkingtreding van dit besluit en voor landgoederen waarvoor vóór inwerkingtreding van dit besluit een verzoek tot rangschikking is ingediend. Het overgangsrecht geldt overigens niet voor nieuwe eigenaren, behalve wanneer het landgoed of een deel ervan is verkregen door vererving. Bij schenking vervalt het overgangsrecht dus wel. Ook vervalt het overgangsrecht vanaf het moment dat een perceel wordt toegevoegd aan het landgoed of wanneer het landgoed niet meer voldoet aan de voorwaarden uit het Rangschikkingsbesluit zoals deze luiden op 31 december 2020.

Bel voor meer informatie met Marita Kreuels (06 - 23 50 40 09) of Jo Aelmans

Dit artikel heeft betrekking op de volgende werkvelden: