Spuitzones in de agrarische sector
In de agrarische sector komen spuitzones steeds vaker voor, met aanzienlijke gevolgen voor zowel boeren als beleidsmakers. Dit artikel behandelt wat spuitzones precies zijn, welke regelgeving van toepassing is, en de mogelijke oplossingen voor de knelpunten die deze zones kunnen veroorzaken.
Wat zijn spuitzones?
Een spuitzone is een buffergebied rondom een agrarisch perceel waar gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Het doel van een spuitzone is het minimaliseren van de gezondheidsrisico’s voor mensen die in de nabijheid van deze percelen wonen of werken. De standaardafstand die hiervoor wordt gehanteerd is 50 meter tussen een perceel en zogenoemde “gevoelige functies” of “gevoelige objecten”, hieronder vallen plekken waar mensen doorgaans langdurig verblijven. Voorbeelden hiervan zijn woningen, tuinen en recreatiegebieden. Paden waar mensen zich kortstondig bevinden, zoals o.a. fietspaden, vallen niet onder deze categorie.
Waarom 50 meter afstand?
Hoewel de 50-meterregel vaak wordt toegepast, is deze niet wettelijk bindend. Deze afstand is gebaseerd op een uitspraak van de Raad van State uit 2015, waarin werd gesteld dat 50 meter een redelijke afstand is om de gezondheid van omwonenden te beschermen tegen gewasbeschermingsmiddelen. Er zijn echter uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld wanneer er gebruik wordt gemaakt van technieken die de verspreiding van de middelen (drift) sterk verminderen. In dergelijke gevallen kan een kleinere afstand als voldoende worden beschouwd, mits een onafhankelijk en deskundig onderzoek dit aantoont. Dit is echter geen garantie.
Gevolgen van bestemmingswijziging
Bij een wijziging van een perceel binnen een spuitzone hoeft niet altijd een aanpassing van het omgevingsplan plaats te vinden. Wanneer de functie van een perceel echter niet overeenkomt met het huidige plan, kan een omgevingsplanwijziging vereist zijn. Tijdens deze herziening wordt gekeken of de nieuwe functie of activiteit verenigbaar is met de spuitzone. Dit kan ertoe leiden dat bestaande percelen opnieuw worden beoordeeld en mogelijk niet meer aan de geldende normen voldoen.
Impact op bedrijfsvoering
De wetgeving is erop gericht te voorkomen dat boeren worden beperkt in hun bedrijfsvoering door spuitzones. Toch komt het voor dat boeren restricties krijgen opgelegd, bijvoorbeeld wanneer er een groter algemeen belang speelt. In dergelijke gevallen kan de rechter beslissen dat de agrariër wordt gecompenseerd voor de opgelegde beperkingen.
Wat betekent dit voor u als agrariër?
Een van de belangrijkste tips is het alert zijn op mogelijk bestemmingswijzigingen, naar bijvoorbeeld wonen, rondom uw percelen. Op dat moment kunt u als agrariër een zienswijze indienen waarmee u de gemeente bewust maakt van de mogelijke beperkingen.
Een andere optie is het ontwikkelen van wetenschappelijk onderbouwde modellen die aantonen dat een kortere afstand tussen percelen en gevoelige functies veilig is. Dit is echter een tijdrovende, en complexe klus. Daarnaast kunnen technologische innovaties, zoals verbeterde spuitmethoden die drift verminderen, bijdragen aan het oplossen van deze problemen. Hiermee is er uiteindelijk ook misschien wel een mogelijkheid tot het aanpassen van wet- en regelgeving. Echter dit is ook een uitgebreid proces met een lange looptijd.
Wat kunnen wij voor u doen?
Het is duidelijk dat de huidige regelgeving rondom spuitzones de nodige uitdagingen met zich meebrengt voor agrariërs en beleidsmakers. Samenwerking tussen agrariërs, beleidsmakers en wetenschappelijke instanties is essentieel om ervoor te zorgen dat spuitzones in de toekomst in mindere mate voor problemen zorgen en de balans tussen gezondheid en landbouw behouden blijft. Heeft u vragen, wilt u meer weten of heeft u vragen over uw eigen bedrijfssituatie? Neem dan contact op met een van onze adviseurs.
Meer weten?
